تبلیغات
آذر آبادگان - تبریز محل احداث نخستین کارخانه ها


در ادامه اصلاحات عباس میرزا نایب السطلنه ، وی اقدام به تاسیس کارخانه اسلحه سازی در تبریز کرد. محمد علی جمال زاده می نویسد: عباس میرزا نایب السطنه در نیمه اول قرن سیزده هجری در مدت حکمرانی آذربایجان که بنای نظام جدید را در ایران گذاشت. پس از آن که 4000 قبضه تفنگ از انگلیس وارد نمود و نیز نایب السلطنه ، توپچیان ازانگلیس و فرانسه چون مسترلتنری و غیر او آورد و بنای تعلیم گذاشتند و کوره توپ ریزی و چرخ سوراخ کردن به وضع فرنگ ساخته گردید.

در دوران پیش از مشروطیت ، زنده یاد علی مسیو رهبر مرکز غیبی تبریز هم برای پا گرفتن صنایع داخلی یک کارخانه چینی سازی در تبریز تاسیس کرد و پسرش حاجی خان ، هنگامی که پدرش در شهر استانبول به داد و ستد مشغول بود، در آن شهر زاده شده و در همان شهر « در مکتب چینی سازی (یلدیز ) که از تاسیسات سلطان حمید بود با دو نفر طفل ایرانی دیگر تحصیل علم چینی سازی کرده بود، مدت ها در تبریز کارخانه چینی سازی پدرش را اداره می کرد

 

 

اولین کارخانه ریسمان بافی

مرحوم حاج رحیم آقا قزوینی و برادرش حاج  یوسف آقا قزوینی ، فرزندان حاج فتحعلی قزوینی بودند حاج فتحعلی در قرن گذشته از قزوین به تبریز مهاجرت کرده و عائله تشکیل داده بود.  می گویند نسبت آنان به سلطان محمد خدابنده می رسد.  این دوبرادر از تجار طراز اول تبریز بودند . خدمت عمده آن ها به تبریز تاسیس کارخانه ریسمان بافی است این کارخانه اولین کارخانه ای است که به طرز جدید در آذربایجان تاسیس شده است و قریب چهل سال است که بلاانقطاع کار می کند و فعلا به نام کارخانه بوستان نامیده می شود

مرحوم حاج رحیم آقا آزادیخواه و تجدد پرور بود در زمان استیلای روس ها به آلمان رفت و چند سال آنجا اقامت نمود،  بعدا به ایران مراجعت نمود یک یا دو دوره  وکیل مجلس بود، در ایام سلطنت رضاشاه در گذشت

کارخانه نخ ریسی حاج علی محمد خوئی در سال 1302 در تبریز تاسیس شد و  کلیه ماشین آلات آن موتوری و محصولات آن از پشم ریسی و پنبه ریسی هم برای مصرف قالیبافی و پارچه بافی بوده و سرمایه آن در 1315 بالغ بر شش میلیون ریال بود و سیصد نفر کارگر داشت و روزانه چهارصد بوقچه نخ پشم و پنبه و هزار متر بهای آن در سال بالغ بر 5 میلیون ریال بود . در سال 1314 ماشین آلات جدیدی برای پارچه بافی و نخ ریسی آن خریداری نمودند. ولی مدتی  تعطیل بود ومقارن بهمن ماه 1317 پارچه بافی و نخ ریسی آن خریداری نمودند . ولی مدتی تعطیل آن هم به علت نقص ماشین آلات بود که مجبور بودند از خارجه وارد کنند و نصب نمایند.

کارخانه پشم ریسی جورابچی برداران نیز  در سال 1305 در شهر تبریز تاسیس گردیده بود و ریسمان های تابیده شده از پشم های ماکو و خوی و خراسان برای بافت فرش و پارچه از نمره 5 الی 16 تهیه می نمود ، کلیه ماشین آلات کارخانه موتوری و موتور آن به قوه 65 اسب بود و عده کارگران آن در روز 21 نفر و میزان محصول این کارخانه با 8 ساعت کار روزانه 60 کیلو ریسمان برای پارچه بافی بود و اگر برای فرش بود 9 کیلو . بعلاوه  کارخانه پشم حلاجی شده را برای نمد مال ها تهیه می نمود. این کارخانه در سال 1312 کلا سوخت و صاحب آن در سال بعد آن را اصلاح کرد و به کار انداخت. سرمایه اولیه کارخانه 600 هزارریال بود و صاحب آن حاج  رضا جورابچی بود

 

 

کارخانه کبریت سازی ممتاز تبریز

در آن هنگام ، چوب کبریت را از درخت تبریزی و با چاقو می تراشیدند و آن چوب ها را لای دو تکه تخته به نام لوحه های دستی قرار داده و به مواد محترقه می آغشتند . قوطی کبریت هم از ورقه ای بسیار نازک چوب درخت تبریزی ساخته می شد. خدایش بیامرزد، میرزا حسن مخترع را که نخستین ماشین دستی را برای تهیه ورق کبریت سازی را اختراع کرد و ساخت تا تولید کبریت با سرعت بیشتری  دنبال شود و بدین ترتیب

 کارخانه کبریت ممتاز تبریز در سال 1300 شمسی با وسایل و تجهیزات بسیار ابتدائی ، تولید خود را آغاز می کند و در سال 1306 با اخذ امتیاز از دولت ، ماشین آلات نیمه اتوماتیک را از آلمان خریداری و قادر می شود

 هفتاد درصد از مصرف کبریت کشور را تامین نمایدو حدود بیست نوع موادشیمیایی لازم از روسیه سپس از کشورهای اروپائی از نظیر سوئد خریداری و وارد کشور می شد که اکنون به جز فسفر بقیه مواد در داخل کشور تولید می شود

در سال 1323 آقای حاج رسول خوئیلر اداره امور مدیریت را برعهده دار می شود و روزانه شصت کارتن هزار جعبه ای کبریت را به بازار مصرف تحویل می دهد در مدتی که این کارخانه کار می کرد سهام آن از پدر به

 فرزندان  و از آنان  به فرزندانشان انتقال می یابد که اکنون 173 نفر سهامدار ، چرخش چرخ های کارخانه کبریت سازی ممتاز و ستاره ممتاز را برعهده دارند.

به منظور پیشگیری از هدر رفتن ضایعات چوب در کبریت سازی، ساخت تخته نئوپان از سال 1342 با تدبیر و همت خانواده خوئی ها به ویژه حاج رسول آقا، با تولید سالانه 120 هزار ورق آغاز می شود که مرحله 

 جدیدی در نوآوری تولید به شمار می رود. در سال 1373 از جانب سهامداران در جهت گسترش و توسعه

 صنعت ، کارخانه جدیدی در مشکین شهر و به نام کبریت مشکین تاسیس و تولید خود را آغاز می کند و بالاخره کبریتی که آغاز یک شعله، یک حرارت، یک سوختن و اشتعال است از ثمرات تلاش مردانی که کمر همت بستند تا نور و روشنایی تولیدی را به هم وطنان هدیه کنند و در کور سوی این شعله ها نقش برجسته مردان پر آوازه را جاودانه سازند.

 




طبقه بندی: تبریز، آذرآبادگان،
برچسب ها: تبریز محل احداث نخستین کارخانه ها، عباس میرزا، اولین کارخانه ریسمان بافی، کارخانه کبریت سازی ممتاز تبریز،

تاریخ : چهارشنبه 12 اسفند 1394 | 11:56 ق.ظ | نویسنده : آترو | نظرات
.: Weblog Themes By SlideTheme :.


  • کاروان دل