تبلیغات
آذر آبادگان - شمس العماره – عالی قاپو


استانداری امروزی آذربایجان شرقی و در کنارش فرمانداری و مجموعه بانک ملی مرکز، همگی در اراضی بسیار وسیع مرکز شهر که قبلا عالی قاپو یا شمس العماره نام داشت ساخته شده اند. در کتاب آثار باستانی آذربایجان دراین مورد مورد چنین آمده است:

در محل کنونی استانداری عمارت چهار طبقه زیبایی بود با کلاه فرنگی بلندی که آن را شمس العماره می گفتند. این بنا را نجفقلی خان پسر مرتضی خان دنبلی ساخته بود. در آن هنگام این عمارت را « عالی قاپو » می نامیدند. در زمان عباس میرزا نایب السلطنه مقر ولیعهد فتحعلیشاه شد و نام آن را به عالی قاپو مبدل گردید. هنگام ولیعهد ناصر الدین میرزا  به تقلید از کاخ شمس العماره  تهران نام شمس العماره گرفت. در زمان مظفرالدین شاه تعمیرات کلی و اساسی در آن به عمل آمد و در پشت آن یعنی قسمت شمال باغ عالی قاپو، عمارت حرمخانه احداث گردید. پس از انقراض سلسله قاجار مجموعه شمس العماره مقروالی و استاندار آذربایجان شد. درسال 1312 شمسی هنگام استانداری ادیب السلطنه سمیعی در این کاخ آتش افتاد و قبه و قسمت فوقانی آن که شاهکاری از هنر معماری دوره زندیه و قاجاریه محسوب می شد از بین رفت. گویی این آتش در جان مردم تبریز افتاد بود.

این تصنیف سال ها برسر زبان عوام بود و به ادیب السلطنه سمیعی استاندار وقت تهمت می زدند که خود عمدا این کار را کرده است.

عده ای از محققان عقیده دارند که عالی قاپوی اصفهان را از روی نقشه عمارت عالی قاپوی تبریز ساختند زیرا این عمارت قبلا در زمان شاه عباس اول نیز وجود داشت.

درسال 1313 بقیه کاخ عالی قاپو شمس العماره در اثر جریان سیل وحشتناک، قسمتی از عمارت مزبور خسارت فراوانی دید و بقیه و بخشی از اتاق های آن فرو ریخت و سرانجام باقی مانده عمارت و اتاق های آیینه کاری و نقاشی شده در سال 1326 هنگام استانداری علی منصور به کلی تخریب  و در جای آن مکان جدید استانداری بنا شد که در سال 1333 شمسی عملیات ساختمان اتمام یافت. در این ایام تمام درختان بلند و کهنسال و بی نظیر عالی قاپو نیز در هنگام تجدید بنا قطع گردید. علی منصور نیز مثل ادیب السلطنه سمیعی به اتهام اتهدام یک بنای زیبا و تاریخی در بین مردم  مورد سرزنش و انتقاد قرار گرفت. و بعد در بخش غربی عالی قلپو یا استانداری امروزی تشکیلات معظم بانک ملی ایران شعبه مرکز تبریز احداث شد. در سال 1348 نیز عمارت حرمخانه در شمال شرقی استانداری تخریب و عمارت امروزی فرمانداری بنا شد.

باید یاد آوری  کرد که چرا این عمارت تاریخی و باشکوه  تبربز را عالی قاپو می گفتند؟

1 – در زمان حکومت دودمان صفویه در رقابت با دولت عثمانی که مقر حکومتی آنها را « باب عالی » می گفتند شاهان صفوی هم دستور دادند مقر و عمارت حکومتی خود در تبریز سپس در اصفهان به نام « عالی قاپو » نامیده شود.

 

2 – عده ای هم براین عقیده اند که عالی قاپو در اصل « آلاقاپی » به معنای  « درب رنگی ( درب قرمز ) » بوده است زیرا  در زبان ترکی به رنگ قرمز «  آل = آلا » گویند مانند آلا داغ یعنی کوه قرمز، آلابولا یعنی رنگارنگ و سرخ گونه، رنگ قرمز خوش رنگ  متن قالی هریس و مهربان، آلا گوز یعنی چشمات زیبا سرخ فام و اینجا هم آلاقاپی یعنی دربی که به رنگ قرمز بوده است.




طبقه بندی: تبریز، 

تاریخ : پنجشنبه 14 آذر 1392 | 05:57 ب.ظ | نویسنده : آترو | نظرات
.: Weblog Themes By SlideTheme :.


  • وب دابل شاپ
  • وب پاتوق
  • وب تور
  • وب قالب وبلاگ